Die Vierde Nywerheidsomwenteling, of 4IR, is tans een van die mees oorgebruikte frases in Suid-Afrikaanse onderwys. Die regering, universiteite en tegnologiemaatskappye gryp almal daarna, wat dit moeilik maak om te weet wat 'n leerder eintlik daaromtrent moet doen. Onder die bemarking beteken dit iets konkreets: roetinetake in elke bedryf word deur sagteware, sensors en masjiene hanteer, en die werk wat menslik bly, gaan al hoe meer daaroor om daardie stelsels te rig, te bou en in stand te hou. Vir 'n leerder krimp dit tot 'n kort lys aanleerbare vaardighede en 'n paar realistiese roetes uit die skool.

4IR sonder die modewoord

4IR is nie 'n enkele gebeurtenis of een nuwe tegnologie nie. Dit is die naam vir wat gebeur wanneer goedkoop sensors, vinnige konnektiwiteit, wolkrekenaarkrag en masjienleer bo-op bedrywe gelê word wat reeds bestaan. In Suid-Afrika lyk dit selde soos die wetenskapfiksie-weergawe. Dit lyk soos 'n myn wat 'n put met 'n hommeltuig opmeet, 'n bank wat 'n lening met 'n puntemodel goedkeur, of 'n plaas wat besluit wanneer om te besproei op grond van grondvoglesings eerder as 'n raaiskoot.

Die praktiese les vir 'n leerder is dít: 4IR verander die take binne 'n werk meer as wat dit hele werke oornag uitwis. Die roetine, herhaalbare dele word eerste geoutomatiseer. Die dele wat menslik bly, is dié wat oordeel, ontwerp en die aanwys van die masjiene behels. Dít is die dele wat die moeite werd is om voor op te lei.

Die vier vaardighede wat werklik loon

Agter die modewoord sit vier vaardighede wat keer op keer in plaaslike werksadvertensies opduik. Jy het nie al vier nodig nie. Om werklik goed te word in een, met 'n werkende kennis van 'n tweede, is 'n sterk posisie.

• Werk met data. Om syfers te lees, op te skoon en te interpreteer, en dit dan in 'n besluit of 'n grafiek te omskep waarop iemand kan optree. Dit is die oordraagbaarste van die vier.
• Outomatisering. Om sagteware of masjiene 'n herhaalbare taak te laat doen sonder dat 'n mens dit herhaal. Dit strek van 'n sigbladmakro tot 'n skrip wat fakture liasseer tot 'n beheerder wat 'n produksielyn bestuur.
• Ingebedde stelsels. Die ontmoetingspunt van hardeware en kode: mikrobeheerders, sensors en klein toestelle wat iets in die fisiese wêreld meet of beheer. Hier woon robotika en 'n groot deel van die landbou- en energiewerk.
• Om KI te rig. Om KI-gereedskap goed te gebruik en, nog belangriker, dit te oorsien: om 'n duidelike opdrag te skryf, die uitset na te gaan en te weet wanneer 'n selfversekerde antwoord verkeerd is. Dit word vinnig 'n basisvaardigheid eerder as 'n spesialisrigting.

Watter plaaslike bedrywe hiervoor aanstel

Vaardighede tel net as iemand naby jou daarvoor betaal. Hier is 'n growwe kaart van elke vaardigheid na die Suid-Afrikaanse sektore wat dit heel waarskynlik gaan gebruik, en hoe die daaglikse werk gewoonlik lyk.

Vaardigheid	SA-bedrywe	Hoe die werk lyk
Data	Bankwese, versekering, kleinhandel, telekommunikasie	Deurmekaar rekords opskoon, dashboards bou, patrone raaksien vir prysbepaling of bedrog
Outomatisering	Vervaardiging, logistiek, mynbou, agterkantoor	Herhalende prosesse skryf, masjinerie beheer, stelsels koppel wat nie met mekaar gepraat het nie
Ingebed	Landbou, energie, mynbou, vervaardiging	Sensors en beheerders bou en onderhou wat in die veld loop, dikwels van die netwerk af
KI rig	Bemarking, media, kliëntediens, sagteware	Met KI konsepteer, dan redigeer, feite nagaan en dit by regte werk invou

Twee dinge val op daardie lys op. Eerstens tel ingebedde en outomatiseringsvaardighede die meeste in die bedrywe waarop Suid-Afrika reeds loop, soos mynbou, landbou en energie, wat handig is as jy eerder hier 'n loopbaan wil bou as om te emigreer. Tweedens het beurtkrag stilweg plaaslike ingebedde en outomatiseringsvaardighede waardevoller gemaak, want so baie besighede het nou mense nodig wat sensors, batterye en rugsteunstelsels deur 'n onderbreking aan die gang kan hou.

Van skoolvakke tot 'n 4IR-pad

Jy kies nie “4IR” as 'n vak nie. Jy kom daar uit deur gewone KABV-vakke, met 'n bietjie doelgerigtheid gekies.

• Wiskunde (die volle vak, nie Wiskundige Geletterdheid nie) is die werklike hekwagter vir die data- en KI-roetes en vir die meeste ingenieursgrade. As 'n leerder op die tegniese kant van 4IR mik, is dit die een vak om nie in te ruil nie.
• Fisiese Wetenskappe onderlê die ingebedde en ingenieurspaaie, van elektronika tot robotika.
• Inligtingstegnologie leer werklike programmering en is die direkste skoolroete na sagteware- en datawerk. Rekenaartoepassingstegnologie gaan meer oor digitale geletterdheid; nuttig, maar nie dieselfde ding as om te leer kodeer nie.
• Ingenieursgrafika en -ontwerp pas leerders wat aangetrokke voel tot hoe fisiese dinge ontwerp en gebou word.

Vakke maak deure oop, maar op hul eie is hulle stadig en teoreties. Die leerders wat wegtrek, is gewoonlik dié wat langs die pad klein projekte bou, lank voor matriek.

Waar om te begin sonder om vir matriek te wag

Die vinnigste manier om uit te vind of 'n leerder van hierdie werk hou, is om hulle iets te laat maak wat flikker, beweeg of meet. 'n Kort, praktiese beginplan:

1. Kies een vaardigheid om eerste te proe. Ingebedde stelsels is 'n goeie toegangspunt, want die resultate is fisies en onmiddellik.
2. Kry 'n enkele mikrobeheerderbord en 'n paar sensors eerder as 'n duur stel. 'n Bord soos die sheenbot∞ is ontwerp vir presies hierdie soort eerste projek.
3. Bou drie klein projekte: iets wat 'n sensor lees, iets wat daarop reageer, en iets wat 'n resultaat rapporteer. Dit dek die kernlus van byna alle 4IR-werk.
4. Sluit by 'n gestruktureerde klas aan as selfstudie vasval. Ons kodering- en robotika-akademie in Kaapstad bied klasse volgens ouderdomsgroep aan, en 'n proefles is 'n lae-verbintenis-manier om die water te toets voordat jy enigiets koop.

As jy eerder jou eie beginstel wil saamstel, het die winkel borde en komponente wat vir beginners geskik is. Niks hiervan hoef duur te wees nie; een beskeie bord en 'n vry middag verklap meer oor 'n leerder se belangstelling as enige loopbaanpraatjie.

Die kern daarvan

4IR is nie 'n postitel of 'n skoolvak nie. Dit is 'n verskuiwing in watter take geoutomatiseer word en watter menslike vaardighede skaars raak. Vir 'n Suid-Afrikaanse leerder wys daardie verskuiwing op vier konkrete vaardighede: data, outomatisering, ingebedde stelsels en die rig van KI. Hou volle Wiskunde op die tafel, kies Fisiese Wetenskappe of Inligtingstegnologie waar jy kan, en begin vroeg klein projekte bou. Die modewoord sal vervaag. Die gewoonte om dinge te laat werk, sal nie.

Algemene vrae

Moet my kind 'n wiskundegenie wees?

Nee, maar die tegniese roetes veronderstel wel gemak met die volle vak Wiskunde eerder as Wiskundige Geletterdheid. Om KI te rig en sommige data-verwante werk is meer vergewensgesind, so 'n leerder wat met wiskunde sukkel, het steeds werklike opsies.

Is kodering die enigste 4IR-vaardigheid wat die moeite werd is?

Nee. Kodering help byna oral, maar outomatisering, werk met data en die oorsig van KI-gereedskap staan elkeen op sy eie. Baie goedbetaalde 4IR-verwante rolle behels baie min handgeskrewe kode.

Moet 'n leerder universiteit toe gaan of reguit gaan werk?

Dit hang van die vaardigheid af. Data- en ingenieursrolle verlang steeds gewoonlik 'n graad, terwyl ingebedde gepeuter, outomatisering en die rig van KI 'n sterk portefeulje van werklike projekte beloon, wat 'n leerder kan begin bou terwyl hulle nog op skool is.