ISonto LeSayensi Likazwelonke

ISonto LeSayensi Likazwelonke lika-2025 laqhutshwa ngaphansi kwendikimba ethi "isayensi, ubuchwepheshe nokusungula kungokwabo bonke abantu". Sakuthatha lokho njengoba kunjalo: irobhothi elifana nomuntu etafuleni eliphansi, abafundi baseBrackenfell High begcwele belizungezile, kungekho ntambo evimba muntu.
ISonto LeSayensi Likazwelonke ngumkhankaso waminyaka yonke wesayensi yomphakathi waseNingizimu Afrika, oqhutshwa uMnyango wezeSayensi, ubuChwepheshe Nokusungula kanye ne-SAASTA, iphiko lebhizinisi le-National Research Foundation. Uhlelo luka-2025 lwaluphethe indikimba ethi "isayensi, ubuchwepheshe nokusungula kungokwabo bonke abantu" — okuyisitatimende esikhuluma ngokufinyelela njengoba nje sikhuluma ngesayensi.
Umnikelo wethu wenzeka ngomhla ka-1 Agasti 2025, kubambe iqhaza embukisweni abafundi baseBrackenfell High School kanye noKhansela uHigham.
Irobhothi elisezingeni lamehlo
Okwakusemqoka kwakuyirobhothi elimile njengomuntu, lenziwa lahamba etafuleni eliphansi kubekwe amasethi avulekile eceleni kwalo. Leyo ndlela yokuhlela yayihloselwe. Irobhothi elingemuva kothango liwumbukwane; irobhothi elisezingeni lamehlo, lizungezwe yizingxenye ezalenza lahamba, liyisimemo sokubuza ukuthi kwenzeka kanjani.
Futhi yilowo umbuzo okufanele uvuswe. Owokuthi "bakwenze kanjani lokho?" uyisiqalo sentshisekelo kwezobunjiniyela. Ukumangala kodwa kuphela akusiyo.
Lokho indikimba ekufuna kuwe ngempela
Ukuthi "kungokwabo bonke" kulula ukuvumelana nakho kodwa kunzima ukukuklamela. Empeleni kusho izinqumo ezimbalwa ezingakhangi:
- Azikho izidingo zangaphambili. Isivakashi esingakaze sibhale nomugqa owodwa wekhodi kufanele sikwazi ukwenza okuthile emizuzwini emibili yokuqala.
- Akukho lutho olungemuva kwengilazi. Uma into ethakazelisayo ingeke ithintwe, iningi labantu lizobukela ngenhlonipho bese liyadlula.
- Phendula umbuzo womsebenzi. Kumfundi wamabanga aphezulu omi phambi kwerobhothi, ulwazi olusizayo akulona nje elokuthi lisebenza kanjani kodwa nelokuthi ngubani owenza lokhu ukuze aziphilise nokuthi ufika kanjani lapho.
- Yiba lapho abantu abavele bekhona. Izethameli ezidinga kakhulu ukukubona lokhu akuzona izethameli ezihambayo ziyokubona.
Kungani amasonto esayensi yomphakathi ebalulekile lapha
Inkinga yaseNingizimu Afrika kulo mkhakha ayikaze ibe yikhono. Kungukuvezwa kuwo — igebe phakathi kwezingane esezike zaphatha lobu buchwepheshe nezingane ezike zezwa nje ngabo. Lelo gebe ikakhulukazi linqunywa ngaphambi kweBanga le-9, lapho ukukhethwa kwezifundo kuvala buthule iminyango iningi labafundi elingazi ukuthi lalivuliwe.
Izinhlelo zomphakathi ezifana neSonto LeSayensi Likazwelonke zingezinye zezindlela ezimbalwa ezelula isandla ngaphesheya kwalo ngobubanzi. Kusukela ngo-2026 lo mkhankaso wandiswa usuka esontweni waba yiNyanga Yesayensi Kazwelonke, okunika bonke ababambe iqhaza ithuba elikhulu lokukwenza lokhu kahle.
Sithatha imibukiso siyiyise ezikoleni, ezikhungweni zesayensi nasemicimbini yomphakathi kulo lonke iNtshonalanga Kapa. Simeme kowakho, noma ufunde okwengeziwe ngezinhlelo zethu zezikole.



